Gmina Łomża

Najstarszą miejscowością Gminy Łomża jest Stara Łomża, która związana jest historycznie z dziejami północno – wschodniego Mazowsza. Pierwsze ślady osadnictwa pochodzą z okresu wpływów rzymskich i datowane są  na II wiek n.e. Pod koniec XI wieku powstał tu gród typu pierścieniowego, z dwoma podgrodziami, który istniał najprawdopodobniej do XII wieku, kiedy to został zniszczony podczas najazdu litewskiego. W trakcie wykopalisk archeologicznych znaleziono tutaj przedmioty świadczące o tym, że musiała tutaj mieszkać załoga wojskowa  z rodzinami. Natomiast znalezione na terenie grodziska półfabrykaty pierścionków, dłuto i świder wskazują na bytność kowali i rzemieślników. Usytuowanie grodu na wysokim wzgórzu, tuż nad doliną rzeki dawało dużą widoczność obserwacyjną  i stanowiło doskonałe miejsce obronne. Z grodem sąsiaduje wzgórze Świętego Wawrzyńca, gdzie według tradycji stała pierwsza w tej części Mazowsza  świątynia wzniesiona przez Brunona z Kwerfurtu na polecenie Bolesława Chrobrego. Głównym atutem gminy jest przyroda: bogactwo flory i fauny oraz liczne zabytki i pomniki przyrody.  

Obszar  gminy położony jest w dolinie rzeki Narew na obszarze 20,800 hektarów. Tereny gminy są korzystnie usytuowane wokół miasta Łomża i stanowią bardzo atrakcyjne miejsce dla rozwoju usług agroturystyki i działalności gospodarczej.

Nawiązując to tych terenów nie sposób zwrócić uwagę na  występującą w tym miejscu przyrodę.

 Na terenie gminy Łomża znajdują się 2 rezerwaty przyrody o bardzo wysokich walorach, a mianowicie:

1/  Rezerwat przyrody "Wielki Dział" - utworzony w 1990 roku jako rezerwat ścisły, który położony  jest w okolicach wsi Pniewo w Leśnictwie Pniewo. Zajmuje on  powierzchnię 120,07 ha i stanowi fragment największego w dolinie Narwi kompleksu lasów łęgowych o naturalnym charakterze. O wartości przyrodniczej rezerwatu decyduje naturalność zbiorowisk roślinnych położonych w dolinie dużej rzeki. Dodatkowym jego walorem jest duża ilość drzew pomnikowych.

2/  Rezerwat przyrody ,,Rycerski Kierz’’ – powstał w 1989 roku i liczy powierzchnię 43,52 ha. Rezerwat położony jest w okolicach Jednaczewa. Rezerwat jest gatunkiem lasów liściastych, głównie z dębu szypułkowego w wieku 120-140 lat.

Miejsca ważne i ciekawe;

Zabytkowy Dworek w Czaplicach - wzniesiony w około 1860 roku z cegły na fundamentach z łupanego kamienia polnego. Od 1910 r. do 1939 r. był własnością Jana Lutosławskiego.

Pomnik w Jednaczewie - niedaleko Łomży znajduje się las Jednaczewski, na polanie którego mieści się pomnik upamiętniający wydarzenia jakie miały miejsce w 1733 roku. Jak donosi historia była to bitwa Kurpiów z wojskami szwedzkimi, saskimi oraz moskiewskimi. Na cześć bohatera tamtych wydarzeń Stacha Konwy w 1923 roku wystawiony został pomnik. W 1988 roku na fundamentach starego pomnika, który uległ zniszczeniu podczas II wojny światowej, wybudowano nową kapliczkę zdobioną kurpiowskimi rzeźbami.

Kaplice w Puchałach - na cmentarzu znajdują się dwie kaplice cmentarne. Pierwsza z nich pochodzi z 1843 roku. Jej konstrukcja jest drewniana zrębowa na podwalinie z kamieni polnych, natomiast druga kaplica pochodzi z 1905 roku i jest murowana z cegły na sześciennych blokach granitowych.

Kapliczka w Mikołajkach - pochodzi  z początków XIX wieku, tynkowana, murowana z cegły. Kapliczka posiada trzy kondygnacje, w których znajdują się trzy prostokątne wnęki.

Punkt widokowy w Siemieniu Nadrzecznym – niezwykle malowniczy punkt widokowy. Krajobraz  wyjątkowo atrakcyjny zwłaszcza wiosną, kiedy rzeka Narew wylewa i tworzy jedno wielkie rozlewisko. Od niedawna na terenie punktu funkcjonuje siłownia zewnętrzna, wyposażona w sprzęt do ćwiczeń na powietrzu.

Stacja Narciarska w Rybnie - położona w uroczym zakątku wsi Rybno z przepięknym widokiem na dolinę Narwi.  Rybno to miejsce, gdzie na narty może przyjechać cała rodzina. Znajdują się tutaj bezpieczne, doskonale utrzymane, sztucznie naśnieżnie, oświetlone trasy narciarskie o łącznej długości 1500 m oraz różnicy wzniesień 40 m.  Wszystkie trasy są oznaczone kolorem niebieskim, co oznacza, że są one łatwe i sprzyjają narciarstwu rodzinnemu. Stacja oferuje również bogato wyposażoną wypożyczalnię sprzętu narciarskiego. Kolejny atutem  są  doświadczeni, wykwalifikowani instruktorzy nauki jazdy na nartach i snowboardzie, którzy zapewnią chętnym maksimum bezpieczeństwa i komfortu podczas pierwszych godzin jazdy na nartach, oraz  pozwolą odkryć tajniki tego pięknego sportu i doskonalić umiejętności. 

Gmina Śniadowo

       Historia  Gminy Śniadowo sięga już roku 1390, kiedy to Janusz I Książe Mazowiecki nadał dobra smłodowskie sędziemu łomżyńskiemu i nowogrodzkiemu Piotrowi Giezie. W 1396 za zgodą rektorów powstała parafia. W 1405 roku z fundacji Piotra Giezy, jego potomek Piotr Smłodowski zbudował pierwszy kościół parafialny, który niestety spłonął w roku 1699. Już w drugiej połowie wieku XV nieopodal Śniadowa przez wieś Olszewo, zachodnim krańcem Czerwonego Boru przebiegał gościniec wiodący w kierunku Ostrowi i Warszawy.  Pierwotna nazwa miejscowości brzmiała ,,Smłodowo’’ lub ,,Smołodowo’’. Jest to trudne do ustalenia ale najprawdopodobniej nazwa ta pochodzi od rośliny zwanej smłodem. Według legendy nazwa może pochodzić od smoły pędzonej przez budników w okolicznych puszczach Czerwonego Boru. Określenie to utrzymało się do roku 1818.  Przez ponad trzy stulecia Śniadowo stanowiło własność prywatną, a mianowicie należało kolejno do rodzin Brulińskich, Bogusławskich, Jemielitych i Kurowskich. W roku 1674 przechodzi na własność Jana Dobrogosta Krasińskiego. Kolejnym właścicielem Śniadowa zostaje Stanisław Ugniewski.  To właśnie jemu osada zawdzięcza wyjednanie u króla Augusta II w roku 1703 przywileju na cztery jarmarki. Dzięki temu przywilejowi  Śniadowo w znaczny sposób zyskało na rozwoju. Na początku XVIII wieku Śniadowo znajdowało się w posiadaniu Antoniego Krasińskiego i najprawdopodobniej dzięki tej rodzinie miejscowość zawdzięcza swój herb - Ślepowron.  W 1732 roku Śniadowo zostaje przypisane jezuitom łomżyńskim. Dzięki ich staraniom bądź Krasińskich miejscowość uzyskuje prawa miejskie. Zmiany administracyjne wprowadzone przez zaborcę w  1869 roku doprowadziły  do utraty tych praw, choć w roku 1880 Śniadowo określane jest znów jako osada miejska.

Po utracie przez Polskę niepodległości od 1796 roku Śniadowo wchodziło w skład powiatu łomżyńskiego należącego do departamentu białostockiego. Po roku 1807 powiat łomżyński znalazł się w granicach Księstwa Warszawskiego. Po utworzeniu guberni łomżyńskiej Śniadowo funkcjonuje w jej granicach, natomiast po  jej likwidacji stanowi część województwa białostockiego. W drugiej połowie XIX wieku w Śniadowie zaczynają funkcjonować: urząd gminy, szkoła początkowa, sąd gminny okręgu III, młyn wodny oraz wiatrak. W latach 1914 - 1918 działania wojenne doprowadziły do znacznego zniszczenia miejscowości. Kolejnym tragicznym okresem w dziejach Śniadowa był okres II wojny światowej.

Perła architektury – Kościół p. w św. Wojciech w Szczepankowie - należy do najwspanialszych zabytków północno – wschodniego Mazowsza. Zbudowany w latach 1537 – 1547 przez opatów płockich. Do 1822 roku opiekę duszpasterską nad parafią sprawowali z klasztoru w Pułtusku. Świątynia wzniesiona jest w stylu przejściowym z gotyku do renesansu. Styl ten nazwany został stylem mazowieckim, bo takie budowle w XVII wieku były rozpowszechniane na Mazowszu.

Schrony Linii Mołotowa – budowa linii rozpoczęła się latem 1940 roku i trwała do czasów napaści Niemiec na Związek Radziecki. Miała stanowić pas umocowań radzieckich wzdłuż granicy paktu Ribbentrop – Mołotow.

Gmina Wizna

Wizna jest jedną z najstarszych miejscowości w województwie Podlaskiego. Prawa miejskie chełmińskie otrzymała w 1435r. od księcia mazowieckiego Władysława. W 1945 Wizna weszła w skład ziem koronnych. Odbywały się tu sejmiki i sądy. Ziemia wiska w pewnych okresach była bardzo rozległą dzielnicą Mazowsza. W początkach jej funkcjonowania zajmowała cały teren Wysoczyzny Kolneńskiej. W okresie kiedy była dzielnicą Mazowsza graniczyła z księstwem drohickim  i obejmowała także część dawniejszej kasztelani świeckiej. W XI w. Wizna była grodem strzegącym wschodniej granicy Mazowsza i przeprawy przez Narew . Ziemię wiską przecinało kilka dróg lądowych, którymi poruszały się zbrojne oddziały ruskie i krzyżackie. Wszystkie te drogi przechodziły przez Wiznę, co w przypadku szlaku handlowego pobudziło jej rozwój a w przypadku przemarszu sił zbrojnych było przyczyną zniszczeń. Właśnie to strategiczne położenie, przyczyniło się do upadku miasta. Po III rozbiorze polski Wizna i ziemia wiska weszła w skład zaboru pruskiego . W 1807r. Wizna znalazła się w granicach Księstwa Warszawskiego, a po 815r. Królestwa Polskiego. Mieszkańcy Wizny i okolic brali czynny udział w Powstaniu Listopadowym i Styczniowym. Za co ustawą rosyjską z dnia 31 grudnia 1866r. Wiźnie odebrane zostały prawa miejskie, przemieniając ją w status osady. Praw  miejskich Wizna nigdy nie odzyskała. W czasie kampanii wrześniowej 1939 r. pod Wizną rozegrała się krwawa bitwa, która przeszła do historii jako Polskie Termopile. Bogata i burzliwa historia pozostawiła w Wiźnie warte zobaczenia zabytki; późnogotycki kościół  oraz dzwonnice  barokową z XVIII w z zabytkowymi dzwonami. Malownicze położenie gminy Wizna, nad Narwią i Biebrzą oraz burzliwe losy historii sprawiają, że jest to miejsce godne odwiedzenia. 

Dzwonnica barokowa -  pochodzi z drugiej połowy XVII wieku. Wewnątrz znajdują się trzy dzwony; późnogotycki z 1570 r.  i dwa barokowe z 1712 r. i 1720 r

Późnogotycki Kościół św. Jana Chrzciciela  - Kościół parafialny został  zbudowany ok.1502 roku. W czasie wojen szwedzkich zniszczony i odrestaurowany w 1658 roku. Po pożarze w około 1720 roku został ponownie  odremontowany. 17 sierpnia 1944 roku  zabytkowy obiekt został wysadzony przez wycofujących się Niemców.

Izba Historyczna Ziemi Wiskiej w Carskim Trakcie  –  gromadzi bogatą kolekcje militariów, numizmatyków, książek oraz przedmiotów codziennego użytku.